హర్మూజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ పట్టు వల్ల అమెరికా ఇరుకున పడిందన్న సంగతి తెలిసిందే. ఈ క్రమంలోనే అందుకు సంబంధించిన ఒక మెసేజ్ సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతోంది. ఆ మెసేజ్ యథాతధంగా...

500 సంవత్సరాల సామ్రాజ్య చరిత్రను అధ్యయనం చేసిన పరిశోధకుడు, కోట్ల డాలర్లను నిర్వహించే పెట్టుబడిదారుడు Ray Dalio ఈరోజు ఒక వ్యాసం ప్రచురించాడు.

అందులో ఒక వాక్యం అన్నింటినీ చెబుతుంది:

“అమెరికా హోర్ముజ్ జలసంధిని కోల్పోతే, అది 1956లో బ్రిటన్ Suez Canal నియంత్రణ కోల్పోయినట్లే అవుతుంది.”

ఈ వాక్యాన్ని అర్థం చేసుకునే ముందు, 1956 గురించి మాట్లాడాలి.

ఎందుకంటే అప్పట్లో జరిగినది మళ్లీ ఇప్పుడు జరగవచ్చు.

1956: బ్రిటన్ ముగింపు

200 సంవత్సరాల పాటు బ్రిటన్ ప్రపంచ సూపర్‌పవర్‌గా ఉండేది. British Pound ప్రపంచ కరెన్సీగా ఉండేది, దాని నౌకాదళం సముద్రాలను నియంత్రించేది.

దాని శక్తికి ప్రధాన కారణం: Suez Canal

ప్రపంచ వ్యాపారం పెద్ద భాగం ఈ కాలువ ద్వారా జరిగేది. దీనిని ఎవరు నియంత్రిస్తే, వారు ప్రపంచ వ్యాపారాన్ని నియంత్రించేవారు.

1956లో, Egypt ఈ కాలువను జాతీయీకరించింది—“ఇది ఇప్పుడు మా సొత్తు” అని ప్రకటించింది.

బ్రిటన్ హెచ్చరించింది: “దాన్ని తిరిగి తెరవండి, లేదంటే మేము దాడి చేస్తాం.”

ఈజిప్ట్ నిరాకరించింది.

బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, ఇజ్రాయెల్ కలిసి దాడి చేశాయి.

అయితే ఆ సమయంలో ఒక పెద్ద మార్పు జరిగింది. United States “చాలు” అంది. Soviet Union “చాలు” అంది. United Nations కూడా అదే చెప్పింది.

బ్రిటన్ వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది.

ఆ రోజు ప్రపంచం ఒక నిజం గ్రహించింది:

బ్రిటన్ ఇకపై సూపర్‌పవర్ కాదు.

దాని తరువాత ఏమైంది?

పౌండ్ విలువ పడిపోయింది. మిత్రదేశాలు దూరమయ్యాయి. కాలనీలు స్వతంత్రత ప్రకటించాయి. పెట్టుబడులు బయటకు వెళ్లాయి. 20 సంవత్సరాల్లో బ్రిటన్ సాధారణ దేశంగా మారింది.

ఒక కాలువ వల్ల 200 ఏళ్ల సామ్రాజ్యం ముగిసింది.

కానీ అది కేవలం కాలువ కాదు—ఒక భావన:

“ఈ దేశం ఇక బలంగా లేదు.”

ఆ భావన వచ్చిన క్షణం నుంచే వ్యవస్థ కూలిపోయింది.

హోర్ముజ్ జలసంధి ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 20% ఈ మార్గం గుండా వెళ్తుంది.

Saudi Arabia, United Arab Emirates, Kuwait, Iraq నుండి వచ్చే చమురు అంతా ఈ సన్నని మార్గం ద్వారా వెళ్తుంది.

ఇది మూసివేస్తే?

చమురు ధరలు పెరుగుతాయి. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ కుదేలవుతుంది. యూరప్‌లో ఇంధన సంక్షోభం. ఆసియా ఫ్యాక్టరీలు మూసివేయబడతాయి.

ఇది ఒక హైవేలో ఒకే టన్నెల్ లాంటిది.

ఎవరైనా అక్కడ కూర్చుని “నా అనుమతి లేకుండా ఎవరూ వెళ్లరు” అంటే?

అదే పరిస్థితి.

డాలియో చరిత్ర సూత్రం

Ray Dalio చెప్పినది:

చరిత్రలో ఒకే నమూనా కనిపిస్తుంది.

ఒక సూపర్‌పవర్ ప్రపంచ వ్యాపారం, డబ్బును నియంత్రిస్తుంది.

తర్వాత చిన్న శక్తి ఒక కీలక మార్గాన్ని సవాలు చేస్తుంది.

సూపర్‌పవర్ “దాన్ని తెరవండి లేకపోతే బలవంతంగా తెరుస్తాం” అంటుంది.

ప్రపంచం చూస్తుంది.

విజయం అయితే—నమ్మకం పెరుగుతుంది.

విఫలం అయితే—అన్నీ కూలిపోతాయి.

ఇది పోర్చుగల్, నెదర్లాండ్స్, బ్రిటన్‌లకు జరిగింది.

అమెరికా పరిస్థితి

United States అప్పు: $38 ట్రిలియన్
వడ్డీ చెల్లింపులు: సంవత్సరానికి $1 ట్రిలియన్

Vietnam War లో ఓటమి. War in Afghanistan నుండి ఉపసంహరణ. Iraq War తర్వాత గందరగోళం.

ప్రపంచం ఇప్పుడు అమెరికా బలహీనమైందని భావిస్తోంది.

ఇప్పుడు అది Iran ను ఎదుర్కొంటోంది.

Donald Trump హెచ్చరిక ఇచ్చాడు:

“మైన్‌లు తొలగించకపోతే సైనిక పరిణామాలు తీవ్రమవుతాయి.”

కీలక అంశం

డాలియో చెప్పిన ముఖ్యమైన విషయం:

యుద్ధంలో, బాధను తట్టుకునే శక్తి—దాడి చేసే శక్తి కంటే ముఖ్యం.

ముగింపు

డాలియో చెప్పినదేమిటంటే:

హోర్ముజ్ జలసంధి అమెరికాకు ఒక పరీక్ష.

విజయం అయితే—డాలర్ బలపడుతుంది, ఆధిపత్యం కొనసాగుతుంది.

విఫలం అయితే—1956 బ్రిటన్ పరిస్థితి మళ్లీ కనిపిస్తుంది.

500 సంవత్సరాల చరిత్ర చెబుతున్నది ఒకటే:

ప్రధాన వాణిజ్య మార్గాలపై నియంత్రణ కోల్పోతే సామ్రాజ్యాలు కూలిపోతాయి.

పోర్చుగల్ పడిపోయింది. నెదర్లాండ్స్ పడిపోయింది. బ్రిటన్ పడిపోయింది.

ఇప్పుడు అమెరికా వరుసలో ఉందా?

జవాబు హోర్ముజ్‌లో ఉంది.